Eczane Raf Düzeni Nasıl Olmalı? Tezgâh Arkasından Satış Alanına
Eczane raf düzeni, eczacının kaç adımda hangi ürüne ulaştığıyla başlar. Reçeteli hat ile serbest satış hattının ayrılması, arka kabin çekmece dizilimi, kilitli dolabın yeri ve banko yüzeyi kararlarını sırasıyla anlattık.

İyi bir eczane raf düzeni tezgâhın arkasından başlar: eczacının sabit durduğu noktadan en çok dönen ilaçlara en az adımda ulaşılmalı, reçeteli hat ile serbest satış hattı birbirini kesmemeli, kilitli dolap ve soğuk zincir bu akışın içine oturmalıdır. Müşteri tarafı, bu çalışma hattı netleştikten sonra planlanır. Ölçüler eczanenin kendi planına göre keşifte çıkar.
Eczane raf düzeni nereden başlar?
Çoğu perakende alanında plan kapıdan başlar. Eczanede tersidir: başlangıç noktası eczacının ayakta durduğu yerdir. O nokta gün içinde neredeyse hiç değişmediği için düzenin iyi ya da kötü olduğu buradan ölçülür: bir kutuya uzanırken dönmek gerekiyor mu, ikinci bir adım atmak gerekiyor mu, sırt dönünce müşteriyi gözden kaybediyor musunuz.
Bu yüzden planı üç halka halinde çiziyoruz. En yakın halkada gün boyu elden çıkmayan gruplar, orta halkada düzenli ama daha seyrek dönenler, dış halkada mevsimlik ve yavaş hareket edenler durur. Halkaların hangi ürünü kapsayacağını biz değil, eczanenin kendi satış alışkanlığı belirler; keşifte bunu sizinle konuşarak çıkarıyoruz.
Reçeteli hat ile serbest satış hattı nasıl ayrılır?
Eczanede iki farklı hız yan yana çalışır. Reçeteli hat saniyelerle ölçülür ve bölünmeye gelmez; serbest satış hattı ise müşterinin durmasını, eline almasını, karşılaştırmasını ister. Bu iki hat aynı koridorda birleştiğinde her ikisi de zarar görür: eczacı sürekli kesilir, ürüne bakan müşteri de sıranın ortasında kalır.
Ayrımı çoğunlukla bankonun kendisi yapar. Banko hattı reçeteli tarafın sınırıdır; müşterinin serbestçe dolaştığı alan bankonun önünde başlar. Küçük eczanelerde bu sınır tek bir ünite kalınlığında olabilir, geniş eczanelerde araya bir dolaşım koridoru girer. Belirleyici olan metrekare değil, aynı anda kaç kişinin bankoda beklediğidir.
Arka kabinde çekmece düzeni nasıl kurulur?
Arka kabinde iki ayrı karar var: bölmelendirme ve dizilim. Bölmelendirme kutu boyuna bakar: dar bölmeler küçük kutuyu dik tutar, geniş bölme büyük ambalajı alır ama küçük kutuda boşluk üretir. Dizilim ise eczanenin arama refleksine bakar; alfabetik çalışan bir eczaneyle etken madde grubuna göre çalışan bir eczanenin kabini aynı olmaz.
- Dikey bantlama: Sık dönen gruplar eczacının eli hiç yükselmeden ulaştığı banda, seyrek kullanılanlar en üst ve en alt sıralara verilir.
- Etiket yüzü: Çekmece ön yüzü kod ve grup etiketini taşıyacak şekilde düz bırakılır; etiket değiştikçe yüzeyin bozulmaması istenir.
- Çekmece + raf karışımı: Kabinin tamamı çekmece olmak zorunda değil; hacimli kutular için aynı gövdede raf gözü açılabilir.
- Genişleme payı: Kabin, ileride modül eklenebilecek şekilde bölünür; Kare Raf sistemine sonradan ek ünite üretebiliyoruz.
Kilitli dolap ve soğuk zincir düzenin neresine girer?
Kilitli (zehir) dolabını eczane kabiniyle aynı ölçü ve yüzeyde üretiyoruz; düzende amaç onu saklamak değil, günlük akışın ortasından çıkarmaktır. Eczacının görüş alanında kalan ama sürekli önünden geçilmeyen bir hat bu iş için uygundur. Soğuk zincir dolabı ise cihazın kendi ölçüsüyle gelir; kabin planı o hacmi baştan boş bırakacak şekilde bölünür, sonradan araya sıkıştırılmaz.
Reçete bankosunun düzeni ve yüzeyi nasıl seçilir?
Banko eczanenin en çok temas edilen parçasıdır. Üç şeyi aynı anda taşır: müşteriyle konuşulan yüzey, kasa/terminal alanı ve eczacının altında tuttuğu hızlı erişim gözleri. Bu üçü tek bir uzunlukta çakışırsa banko ya dağınık ya da kullanılmaz olur; bu yüzden bankoyu keşifte bölge bölge çiziyoruz.
Yüzeyde cam ve mermer banko üretiyoruz, ahşap gövdede melamin kaplama kullanıyoruz; metal taşıyıcı bölümler elektrostatik toz boyayla RAL renginde kapatılıyor. Hangisinin seçileceği eczanenin genel dokusuna ve temizlik alışkanlığına göre değişir. Banko ve tezgâh seçeneklerini kasa bankosu ve satış tezgâhı sayfamızda görebilirsiniz.
Dermokozmetik ve OTC reyonu nereye konumlanır?
Serbest satış tarafında düzenin mantığı tersine döner: burada hız değil, durma süresi kazandırır. Dermokozmetik, müşterinin kendi başına inceleyip karar verdiği tek gruptur; bu yüzden bankoya en yakın duvar yerine, müşterinin sıradan çıkıp rahatça durabildiği bir hatta konumlanır. Aydınlatmalı duvar rafları bu hatta marka bloklamasını mümkün kılar.
OTC, vitamin ve bakım grupları eczanenin büyüklüğüne göre duvara ya da orta stand adasına verilir. Küçük eczanede orta alana ünite koymak dolaşımı kilitler; bu durumda gruplar duvar boyunca bloklanır. Kasa hattında ise küçük ve karar gerektirmeyen ürünler için kasa önü standı kullanılır.
Yüzey ve malzeme düzeni nasıl etkiler?
| Alan | Düzen kararı | Karar atlanırsa |
|---|---|---|
| Arka kabin | Kutu boyuna göre bölme, akışa göre dizilim | Her reçetede fazladan arama süresi |
| Kilitli dolap | Görüş alanında, geçiş hattının dışında | Ya erişilmez ya da sürekli önünde durulan bir engel |
| Banko | Konuşma, kasa ve hızlı erişim bölgelerinin ayrılması | Yüzeyin tamamı dağınık bir çalışma alanına dönüşür |
| Dermokozmetik hattı | Sıradan ayrı, durulabilen bir bant | Reyon fark edilmez, ek satış düşer |
| Soğuk zincir | Hacmin baştan planlanması | Cihaz kabin dışına taşar, akış bölünür |
Yüzey seçimi düzenin görünmeyen parçasıdır. Pürüzsüz ve eksiz birleşimler toz tutmaz, günlük silme işini kısaltır; derz ve köşe sayısı arttıkça temizlik yükü artar. Eczanede bu yük her gün tekrarlandığı için malzeme kararı estetik kadar operasyonel bir karardır.
Kaç kişi çalıştığı düzeni değiştirir mi?
Değiştirir, hem de ölçüden daha fazla. Tek kişinin çalıştığı bir eczanede düzen tek bir merkez etrafında kurulur: banko, kabin ve kasa aynı dönüş alanı içinde toplanır, kimsenin kimseyi beklemesi gerekmez. İki ya da üç kişinin aynı anda çalıştığı eczanede ise aynı kurgu tıkanır; iki kişi aynı çekmeceye uzanmaya başlar.
Bu durumda kabini tek bir hat yerine iki çalışma bölgesine ayırıyoruz. Her bölge kendi sık kullanılan grubunu taşır, ortak kullanılan gruplar ikisinin de ulaşabildiği bandın ortasına verilir. Vardiya değişiminde ürünü arama süresi böylece uzamaz. Kaç bölge gerektiğini keşifte, sizin çalışma düzeninizi dinleyerek çıkarıyoruz; bu, metrekareye bakarak verilebilecek bir karar değil.
Düzen kurulurken hangi ölçüler keşifte netleşir?
Çekmece derinliği, kabin bölme sayısı, banko uzunluğu ve reyon aralıkları için sabit bir rakam vermiyoruz; bunlar eczanenin planına ve ürününe göre keşifte belirlenir. Keşif ücretsizdir ve genellikle bir iki gün içinde yapılır. Yerleşim netleştikten sonra üretimden önce ücretsiz 3D çizimle gösteriyoruz, çekmece dizilimini o aşamada birlikte değiştirebiliyoruz. Montajı eczaneyi gün içinde kapatmanıza gerek kalmadan mesai dışında da yapıyoruz ve bunun için ek ücret almıyoruz.
Eczane ve medikal projelerinde ürettiğimiz kabin, banko ve reyon çözümlerinin tamamını eczane ve medikal sektörü sayfamızda bulabilirsiniz. Müşterinin bu düzen içinde nasıl hareket ettiğini reyon yerleşimi yazımızda, marka ve model tarafındaki seçim kriterlerini ise raf seçerken dikkat edilmesi gerekenler yazımızda ele aldık. Diğer mağaza raf sistemleri başlıklarına ana sayfamızdan ulaşabilirsiniz.
Son güncelleme:
Bu yazıyı hazırlayan
Devran Diler · Mimar
10 yılı aşkın süredir perakende, mağaza, kafe ve optik projelerinde mağaza tasarımı, reyon yerleşimi ve raf sistemi kurgusu üzerine çalışıyor.
LinkedIn profiliBu Konuda Sık Sorulan Sorular
Tezgâhın arkasından. Eczacının gün boyu durduğu nokta sabittir; düzen o noktadan kaç adımda hangi ürüne ulaşıldığına göre kurulur. Müşteri tarafı bu akış oturduktan sonra planlanır.
İki hattın hızı farklıdır. Reçeteli hat saniyelerle çalışır ve kesintiye gelmez; serbest satış ise müşterinin durup incelemesini ister. Aynı koridorda birleşirlerse eczacı sürekli bölünür, müşteri de rahat bakamaz.
Çekmece bölmeleri kutu boyuna, dizilim ise eczanenin kendi arama alışkanlığına göre kurulur. Sık dönen gruplar bel hizasına yakın, seyrek kullanılanlar en alt ve en üst sıralara verilir. Bölme sayısı ve derinlik keşifte belirlenir.
Kilitli (zehir) dolabı, eczacının kontrolü dışında kalmayan ama günlük akışın tam ortasına da düşmeyen bir noktaya konur. Kare Raf bu dolabı eczane kabiniyle aynı ölçü ve yüzeyde üretir.
Gün boyu silinen bir yüzeydir; leke tutmaması ve darbeye dayanması beklenir. Cam ve mermer banko yüzeyi üretiyoruz, melamin kaplama da tercih edilebilir. Seçim eczanenin genel dokusuna göre yapılır.
Dermokozmetik müşterinin kendi başına inceleyip karar verdiği tek gruptur. Marka bloklaması, aydınlatma ve ürüne dokunabilme bu reyonda satışı belirler; ilaç mantığıyla dizilirse fark edilmeden kalır.
Arka kabini bitirdikten sonra müşteri tarafını boş duvara göre tamamlamak. Düzen iki taraf birlikte çizilmediğinde banko ile OTC reyonu arasında ne eczacının ne müşterinin kullanabildiği ölü bir bant kalır.
Raflar bizim ürettiğimiz sistemse ek modül yaparak büyütebiliriz. Başka firmanın sistemine ekleme yapmıyoruz; o durumda değişecek bölümü keşifte birlikte belirleriz.
İlgili Yazılar

Raf Sistemleri
Hazır Mağaza Rafı mı, Ölçüye Özel Raf mı?
Hazır raf stokta varsa hemen alınır ama ölçüsü sabittir; ölçüye özel raf duvarınıza ve ürününüze göre üretilir. Hazır rafın yettiği durumları ve farkları tabloyla karşılaştırdık.

Raf Sistemleri
Mağaza Rafı Ölçüleri: Yükseklik, Derinlik ve Modül Genişliği Kaç cm?
Mağaza rafında en sık kullandığımız ölçüler: 250–280 cm yükseklik, ortalama 35 cm derinlik, 60 ya da 90 cm modül. Ayakkabı, bijuteri ve kanallı pano ölçüleri ile kasa bankosu yüksekliği ayrı tabloda.

Raf Sistemleri
Kanallı Pano Nedir? Mağazada Kanca, Raf Kolu ve Askı Seçimi
Kanallı pano, kanallarındaki alüminyum profile kanca, raf kolu ve askı kolu takılan bir duvar panelidir. Kanal aralığını ve aparat seçimini Tahtakale ve Kadıköy'deki işlerimizden fotoğraflarla anlattık.